Μαρίνα Γιώτη: Η Ελληνίδα συγγραφέας με τα παιδικά βιβλία που ταξιδεύουν στον κόσμο

Η Μαρίνα Γιώτη δε χρειάζεται ιδιαίτερες συστάσεις, αφού σε κάθε σπίτι (με παιδί) υπάρχει σίγουρα ένα από τα παιδικά βιβλία της, τα οποία γράφει και εικονογραφεί. Εκείνο που ίσως δε γνωρίζουμε όλοι, είναι ότι τα βιβλία της έχουν μεταφραστεί στα αγγλικά, κορεάτικα, ιταλικά και πρόσφατα και στα γαλλικά! Σε αυτή την υπέροχη πορεία και μέσα από την παρατήρηση των βιβλίων της προσθέτουμε πως η Μαρίνα Γιώτη δεν αγαπάει να τονίζει το μαγικό στοιχείο για την εύρεση της λύσης του «παραμυθιού», αλλά παρακινεί γονείς και παιδιά να μιλάμε ώστε να βρίσκουμε το φως μέσα από την άντληση της δικής μας, εσωτερικής δύναμης.

 Αλήθεια γονείς, πόσο έτοιμοι είμαστε να ακούσουμε τα παιδιά μας;

Από την Πάμελα Λύτρα

Θα ξεκινήσω με το βιβλίο σας Μίλα μου. Τελικά πόσο μιλούν τα σύγχρονα παιδιά στη μαμά, στον μπαμπά, στη γιαγιά ή τον παππού, στη δασκάλα ή τον δάσκαλο για τα συναισθήματά τους;

Νομίζω πως εξαρτάται πολύ από το παιδί. Δεν υπάρχει κάποια τάση, που να δείχνει ότι παλιότερα τα παιδιά μιλούσαν περισσότερο ή λιγότερο. Η παγκόσμια, και πλέον ανησυχητική τάση, είναι το άγχος που παρατηρείται σε παιδιά ακόμη και δημοτικού, τα οποία δεν καταλαβαίνουν τι τους συμβαίνει και συχνά δεν ξέρουν πώς να το διαχειριστούν. Το τελευταίο μου βιβλίο Μίλα μου αναφέρεται ακριβώς σε αυτό: πώς μπορούν τα παιδιά να μάθουν να αναγνωρίζουν και να μιλούν για τα συναισθήματά τους, ώστε να ελαφρύνουν το ψυχικό τους φορτίο. Δεν επικεντρώνεται μόνο στο άγχος. Το βιβλίο μιλάει και για τον φόβο ή τη λύπη, συναισθήματα που συχνά κουβαλάμε μικροί και μεγάλοι.

Σε μία δύσκολη και για τα παιδιά εποχή, πώς μπορούμε να αναπτύξουμε μία σχέση εμπιστοσύνης κι ανοιχτής επικοινωνίας μεταξύ παιδιών κι ενηλίκων;

Εμείς οι ενήλικες πρέπει να μιλάμε και για τα δικά μας συναισθήματα, να ζητάμε βοήθεια. Είμαστε το πρότυπο των παιδιών μας και πολλά απ’ όσα κάνουμε έχουν αντίκτυπο στα παιδιά. Κυρίως όμως, πρέπει να μάθουμε να ΑΚΟΥΜΕ. Να αφήνουμε ό,τι κάνουμε εκείνη τη στιγμή και να ακούμε τι έχουν να μας πουν τα παιδιά μας. Αν δεν το κάνουμε, αργότερα, όταν θα θέλουμε να μας μιλήσουν, δε θα είναι εκείνα έτοιμα.

Γιατί πιστεύετε πως πλέον δεν υπάρχει η παιδική ανεμελιά, από μία ηλικία των παιδιών κι έπειτα;

Θεωρώ ότι η πρόσβαση στα κινητά και στον ψηφιακό κόσμο των ενηλίκων από μικρή ηλικία, είναι κατά βάση το πρόβλημα. Οι περισσότεροι από εμάς δεν έχουμε ιδέα τι βλέπουν τα παιδιά μας, όταν κρατούν ένα κινητό και δυστυχώς βλέπουν και ακούν πράγματα που δεν είναι έτοιμα να καταλάβουν, ή ακόμη χειρότερα, όταν δεν τα κατανοούν πλήρως, συμπληρώνουν τα κενά αυτά με δικές τους ερμηνείες.

Η ανεμελιά όμως χάνεται και με την ουσιαστική εξαφάνιση του ελεύθερου παιχνιδιού. Για κάποιο λόγο οι σύγχρονοι γονείς νομίζουμε ότι τα παιδιά μας πρέπει να είναι διαρκώς απασχολημένα, να μη βαριούνται ποτέ. Πράγμα που είναι λάθος, γιατί υπάρχει πολλή δημιουργικότητα στη λεγόμενη βαρεμάρα.

Αν κάνω λάθος, διορθώστε με, αλλά έχω παρατηρήσει πως τα βιβλία σας δεν επικεντρώνονται σε κάποιο μάγο του παραμυθιού που συνήθως δίνει τη λύση. Αντιθέτως εκπαιδεύουν τα παιδιά να βρίσκουν τη λύση μέσα τους και να βλέπουν τη δύναμή τους. Επομένως η δύναμη των παιδιών κρύβεται στη λύση και στην προτροπή;

Δε μπορούμε να προετοιμάσουμε τα παιδιά μας για έναν κόσμο που ούτε εμείς δεν γνωρίζουμε πώς θα είναι. Όταν δεν ξέρουμε πώς θα είναι ο κόσμος μας σε 15-20 χρόνια (εδώ καλά- καλά δεν ξέρουμε πως θα είναι 3 ή 4 χρόνια) είναι σημαντικό να δώσουμε δεξιότητες στα παιδιά, ώστε να μάθουν να ανταπεξέρχονται σε κάθε δυσκολία ή πρόκληση. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να αποκτήσουν ψυχική ανθεκτικότητα και δεξιότητες, όπως η αυτοπεποίθηση, η προσαρμοστικότητα, η ευγνωμοσύνη και η περιέργεια. Να μάθουν να βλέπουν τα προβλήματα ως προκλήσεις και να μην τους φοβίζει το απρόβλεπτο. Αυτό που σίγουρα δε θα τους βοηθήσει είναι η ψευδαίσθηση πως υπάρχουν μαγικές λύσεις. Η μαγεία υπάρχει και βρίσκεται μέσα μας, τη λέμε «δύναμη της θέλησης και πίστη στις δυνατότητές μας».

Μιλήστε μας λίγο για την πορεία και την έμπνευση του βραβευμένου Γέτι σας και τη δύναμη του ακόμη, που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον τόσο για τα παιδιά όσο και για εμάς τους ενήλικες.

 Το βιβλίο Γέτι και το ημερολόγιο θετικής σκέψης που ακολούθησε, έχουν κάνει μια υπέροχη πορεία κι έχουν αγαπηθεί από χιλιάδες παιδιά. Καθημερινά συναντώ γονείς και παίρνω μηνύματα σχετικά με το πόσο βοήθησε το βιβλίο τα παιδιά τους, ώστε να μάθουν να μην τα παρατάνε. Πόσο πιο ανθεκτικά ψυχικά τα βοήθησε να γίνουν. Όλοι οι γονείς ανησυχούμε για την εξέλιξη των παιδιών μας. Σκεφτόμαστε πώς να τα βοηθήσουμε να πετύχουν τους στόχους τους και κυρίως, πώς να είναι ευτυχισμένα στη ζωή τους.

H θεωρία πάνω στην οποία βασίζεται το βιβλίο είναι συναρπαστική κι αυτό γιατί αλλάζει τον τρόπο που αντιλαμβανόμαστε τη μάθηση, αλλά και την αποτυχία. Μας προτρέπει να αντιλαμβανόμαστε την αποτυχία όχι ως απόδειξη έλλειψης ικανότητας των παιδιών µας, αλλά ως μια ευκαιρία να αναπτύξουν τις ικανότητές τους. Έτσι, όταν δεν καταφέρνουν κάτι, αυτό δεν σημαίνει ότι δεν είναι αρκετά έξυπνα ή ικανά, αλλά ότι απλώς χρειάζονται περισσότερη δουλειά. «Δεν το καταφέραμε… ακόμη!». Κάθε φορά που δεν τα καταφέρνουμε είναι μια ευκαιρία να μάθουμε κάτι καινούριο και να προσπαθήσουμε ξανά. Είναι μια τεχνική που βοηθά τα παιδιά μας να γίνουν πιο ανθεκτικά στις δυσκολίες και να συνεχίσουν να εξελίσσονται μια ζωή. Το βιβλίο τους το μαθαίνει μ’ έναν πολύ άμεσο και γρήγορο τρόπο, κάνοντας την εσωτερική τους φωνή πιο ενθαρρυντική.

Αλήθεια πιστεύετε πως τα παραμύθια είναι μόνο για παιδιά;

Τα παραμύθια μπορεί. Τα παιδικά βιβλία, όμως, σίγουρα όχι. Υπάρχει μια παγκόσμια τάση, όπου και οι ενήλικες διαβάζουν παιδικά βιβλία. Τα εικονογραφημένα, ειδικά, βιβλία τα θεωρώ απόσταγμα λογοτεχνίας και, με τον σωστό τρόπο, μιλούν διαφορετικά σε κάθε ηλικία.

Εικονογράφηση και γραφή. Ποιος προηγείται συνήθως στα βιβλία σας;

Πάντα η γραφή. Είναι η ιδέα. Μετά ακολουθεί η εικόνα και γίνεται μια πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση ανάμεσα στα δύο.

Βιβλία σας έχουν μεταφραστεί στα κορεάτικα, ιταλικά και φυσικά αγγλικά. Θα θέλαμε να μας πείτε πως ξεκίνησε αυτή η μαγική πορεία στο εξωτερικό, αλλά και τις διαφορές που παρατηρείτε στα παιδιά ανάλογα με τον πολιτισμό τους.

 Τώρα και στα Γαλλικά! Αυτό που νομίζω ότι βοήθησε ήταν η μεγάλη επιτυχία των βιβλίων στην Ελλάδα. Η μετάφραση ελληνικών βιβλίων στο εξωτερικό κι ειδικά σε δυτικές χώρες, όπως η Γαλλία, η Αγγλία και η Αμερική έχει υπάρξει για χρόνια άπιαστο όνειρο για τους περισσότερους Έλληνες συγγραφείς. Δυστυχώς, αν εξαιρέσεις τους αρχαίους τραγικούς και κάποιους κλασσικούς Έλληνες λογοτέχνες, όπως ο Καζαντζάκης, δεν έχουμε μεγάλη ζήτηση σε αυτές τις χώρες. Δεν έχουμε φτιάξει δηλαδή ένα όνομα, όπως έχουν κάνει οι Σουηδοί με την Αστυνομική λογοτεχνία.  Θεωρούν, έτσι, ότι δεν υπάρχει ενδιαφέρον από τους αναγνώστες τους και μπορούν να καλύψουν τη ζήτηση από τους εγχώριους συγγραφείς. Όμως η μεγάλη αποδοχή και των τριών βιβλίων μου στην Ελλάδα, που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Διόπτρα, φαίνεται ότι τους κίνησε το ενδιαφέρον. Έχω επίσης την τύχη να με εκπροσωπεί κι ένα εξαιρετικό λογοτεχνικό πρακτορείο, το Ersilia Literary Agency, που κατάφερε να κλείσει μια σπάνια συμφωνία τριών βιβλίων στην Γαλλία.

Οι γονείς είμαστε έτοιμοι να ακούσουμε ό,τι έχουν να μας πουν τα παιδιά;

Ναι, αλλά καμιά φορά στρέφουμε την προσοχή μας αλλού και δεν ακούμε πραγματικά. Προτιμάμε, για κάποιο λόγο, να μιλάμε.

Έχετε πει πως μετά από μία περιοδεία σας, είτε στην Ελλάδα είτε στο εξωτερικό, αποφασίζετε και το επόμενο θέμα του βιβλίου σας. Αυτό προκύπτει από την παρατήρηση των παιδιών;

Τα παιδιά είναι αστείρευτη πηγή έμπνευσης. Μια κουβέντα, μια λέξη, μια εικόνα μπορεί να γεννήσει μια ιδέα για ένα ολόκληρο βιβλίο.